ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΑ ΛΑΘΗ

Συνηθισμένα λάθη στη φωνητική απόδοση ή στη γραμματική ρημάτων

• ανεξαρτητοποιούμαι και όχι ανεξαρτοποιούμαι
• αντεπεξέρχομαι και όχι ανταπεξέρχομαι
• αντικαθίστανται και όχι αντικαθιστώνται
• έχω απαυδήσει και όχι έχω απηυδήσει, αλλά: απηύδησα, είμαι απηυδισμένος
• απογοητεύω και όχι απαγοητεύω
• αποκαθίστανται και όχι αποκαθιστώνται
• αποκτώνται και όχι αποκτούνται
• απεμπολώ και όχι απεμπολίζω
• απαθανατίζω και όχι: αποθανατίζω
• απαντά (π.χ. σε κείμενο) και όχι απαντάται
• απολαύει της εμπιστοσύνης και όχι απολαμβάνει
• αποτάθηκα, θα αποταθώ και όχι αποτάνθηκα, θα αποτανθώ
• αποτίνω (φόρο τιμής) και όχι αποτίω.
• ασχολούμαστε, ασχολούμασταν και όχι: ασχολιόμαστε
• διαλευκαίνω και όχι διαλευκάνω (αλλά θα διαλευκάνω)
• διανοήθηκαν η διενοήθησαν και όχι διανοήθησαν
• διατίθενται και όχι διατίθονται
• διηθώ και όχι διηθίζω
• εισέπραξα και όχι είσπραξα
• εκτίνω ποινή και όχι εκτίω
• ελλοχεύω και όχι ελογχεύω
• εξεπλάγην και όχι εκπλάγηκα(;)
• εξέφρασα και όχι έκφρασα
• εξοκέλλω και όχι εξοκείλλω
• θα επιστήσω και όχι θα εφιστήσω
• επλήγη (προτιμότερο από το: πλήχτηκε)
• καταπατούνται και όχι καταπατώνται
• καταχωρίζω (σε φακέλους), καταχώρισα και όχι καταχωρώ, καταχώρησα
• κατονομάζω και όχι κατανομάζω
• κοινολογώ και όχι κοινωνιολογώ
• κραδαίνω και όχι καρδαίνω
• μεγεθύνω και όχι μεγενθύνω
• παρεισφρέω, παρεισέφρησα και όχι παρεισφρύω, παρεισέφρυσα
• παρεξηγώ και όχι παραξηγώ
• περιθάλπω και όχι περιθάλπτω
• περισυλλέγω (αόρ. περισυνέλεξα) και όχι περισυνελλέγω
• προήχθην (προτιμότερο από το προάχθηκα)
• προοιωνίζομαι (π.χ. …την καταστροφή) και όχι προιωνίζω
• σιωπάς, σιωπά, (των) σιωπώντων) και όχι σιωπείς, σιωπεί, (των) σιωπούντων
• αποσιωπώμενος και όχι αποσιωπούμενος
• συνέβη (προτιμότερο από το συνέβηκε)
• συνέθεσα και όχι σύνθεσα
• συνελήφθη και όχι συλλήφθηκε
• στενοχωρώ και όχι στεναχωρώ
• απεκατεστάθη (διπλή αύξηση) και όχι αποκατεστάθη
• τέξεται και όχι τεύξεται
• τίθενται και όχι τίθονται
• τυρβάζω και όχι τρυβάζω
• υποθάλπω και όχι υποθάλπτω
• χαράχτηκε και όχι χαράκτηκε (αλλά, χαρακτήρας)

Συνηθισμένα λάθη που κατάντησαν να θεωρούνται σωστάΚάποια λάθη είναι τόσο διαδεδομένα που τα έχουμε πια συνηθίσει:

• κοινοτυπία. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι το σωστό είναι κοινοτοπία. Το "κοινοτυπία" είναι όμως πιο ωραία λέξη και χρησιμοποιείται περισσότερο
• καταχωρώ-καταχώρηση. Το σωστό είναι καταχωρίζω-καταχώριση. Παρ' όλα αυτά η εσφαλμένη εκδοχή είναι πολύ πιο διαδεδομένη.
• αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Το σωστό είναι αυτοκινητικό δυστύχημα αλλά το "αυτοκινητιστικό δυστύχημα" είναι πολύ συνηθισμένο και δεν ενοχλεί.
• κάθησα-καθήστε. Όλες οι πηγές συμφωνούν ότι το σωστό είναι κάθισα-καθίστε, κάτι που φαίνεται όμως να είναι αποτέλεσμα κοινής συμφωνίας παρά επιστημονικής εξήγησης, δεδομένου ότι το "κάθισα" προέρχεται από το "καθίζω".
• Άμεσα. Χρησιμοποιείται αντί του «αμέσως» κατά κόρον σε επίσημες δηλώσεις και μεγαλόστομες εκφράσεις. π.χ. "Ο υπουργός διέταξε να επέμβει άμεσα η αστυνομία". Δεν πρέπει να θεωρείται πια λάθος.
• νεώτερος. Το σωστό είναι νεότερος, μιας και όλα τα παραθετικά επιθέτων στη δημοτική (που δεν προέρχονται από "άνω" ή "κάτω") έχουν κατάληξη μόνο σε -ότερος, -ότατος. Η συγκεκριμένη λέξη όμως αντιστέκεται σθεναρά.
• φρέσκιες, γλυκιές. Το σωστό είναι φρέσκες, γλυκές αλλά η διαφορά είναι δυσδιάκριτη φωνητικά και τείνει να γίνει και ορθογραφικά.
• ο πάτερ. Το "πάτερ", ως γνωστόν, είναι η κλητική του "πατήρ", αλλά η χρήση του σε άλλες πτώσεις πλην της κλητικής (όπως: "ήρθε ο πάτερ Βασίλειος", "είδαμε τον πάτερ Αθανάσιο") δεν είναι λανθασμένη!.
  Η περίπτωση αυτή διαφέρει από τις υπόλοιπες αυτής της ομάδας ως προς το γεγονός ότι επισήμως δεν πρόκειται για λάθος. Απλώς φαίνεται λάθος.
  Το "πάτερ" είναι πλέον πλήρως αποδεκτό προτακτικό (όπως το "κυρ"). Το "ο πάτερ Δημήτριος" (όπως το: "ο κυρ Δημήτρης") δεν είναι λάθος. Το λάθος είναι να υποδεικνύεται ως λάθος.