ΕΚΘΕΣΗ ΜΕ ΘΕΜΑ 'ΘΟΡΥΒΟΤΑΝΑ' ΣΤΟ MOMUS την πεμπτη 21 μαρτιου

Το Μακεδονικό Κέντρο Σύγχρονης Τέχνηςσε συνεργασία με το MOMus-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνηςδιοργανώνει την έκθεση“Θορυβότονα”του αρχιτέκτονα, ομ. Καθηγητή Α.Π.Θ., Ν. ΤσινίκαΕπιστήμη και Τέχνη, σε αρμονική σύζευξη, δημιουργούν μηχανές-γλυπτά που παράγουν κίνηση και μουσική ή και θορύβους, παραπέμποντας σε αρχέτυπα υλικών και ήχου.Πέμπτη, 21 Μαρτίου 2024, στις 18:30,στο ισόγειο του MOMus-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Εγνατία 154, εντός ΔΕΘ-HELEXPO)

“Θορυβότονα”

Η κεντρική ιδέα 

Ο ήχος και ο θόρυβος (ακουστική), η μουσική (τέχνη), 

η κίνηση με μηχανισμούς (μηχανολογία) και η γλυπτική (τέχνη), 

είναι οι πηγές έμπνευσης για τη δημιουργία ηχητικών - κινητικών γλυπτών. 

Η επιστήμη και οι τέχνες εμπλέκονται σε μια διαθεματική 

και αρμονική σχέση δημιουργώντας ιδιαίτερη ταυτότητα στο τελικό αποτέλεσμα.

Λέξεις, κλειδιά

Ήχος, μουσική, κινητική γλυπτική, κινητικό - ηχητικό - μουσικό γλυπτό, μουσικό όργανο, 

μηχανή - μακέτα, ηχητικά εφέ, πολυφωνία, ηχογράφηση, ηχητικό παιχνίδι, περφόρμανς,

αυτοσχεδιαστικό playback θέατρο, για έναν ή πολλούς χρήστες ...

“Θορυβότονα”

Τα ηχητικά γλυπτά παράγουν ηχητικά εφέ και ήχους με διακριτή συχνότητα κορυφής 

ώστε να μπορούν να σχηματίσουν ρυθμικές ή μη μελωδίες ή/και θορύβους. 

Τρίβοντας τα υλικά με τα χέρια ή με άλλα εργαλεία, 

προκύπτουν διαφορετικές συχνότητες συντονισμού 

και δημιουργούνται ακουστικές ατμόσφαιρες. 

Όλα τα “θορυβότονα” μπορεί να χρησιμοποιηθούν 

από ένα ή περισσότερα άτομα ταυτόχρονα. 

Αυτή η δυνατότητα μετατρέπει μία απλή μηχανή παραγωγής ήχων 

σε ένα εργαλείο δημιουργίας. Στα χέρια των παιδιών

 γίνεται ένα παιχνίδι μουσικής σύνθεσης και σε παραστάσεις θεάτρου 

συμπληρώνουν την υποκριτική, την κίνηση, τον χορό και τους διαλόγους με ήχους.

Σχέδιο και κατασκευή

H διαδικασία από τη σκέψη έως την υλοποίηση των ηχητικών γλυπτών, 

ξεκίνησε από μία ιδέα με σκίτσα και στη συνέχεια ακολούθησε το σχέδιο. 

Στο τρισδιάστατο σχέδιο χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικά χρώματα 

για να ξεχωρίζουν και να γίνονται εύκολα οι αλλαγές 

και οι προσαρμογές των επιμέρους συνθετικών στοιχείων. 

Κατά τη διάρκεια της κατασκευής προέκυψαν πολλά μικρά θέματα 

που χρειάστηκαν διορθώσεις και οδήγησαν σε αλλαγές στο σχέδιο, 

αλλά και στο τελικό αντικείμενο. 

Κυρίαρχη έννοια στις αλλαγές ήταν η έρευνα των ήχων που παράγουν τα υλικά 

και οι επιλογή των καταλληλότερων μηχανισμών κίνησης. 

Το βάρος και οι διαστάσεις των γλυπτών προέκυψαν 

από την ανάγκη για εύκολη μεταφορά τους.

Τέλος, δεν χρησιμοποιήθηκε ηλεκτρισμός ή ρομποτική 

έτσι ώστε να παραπέμπουν σε αρχέτυπα υλικών και μηχανισμών. 

Το αποτέλεσμα είναι “φυσικοί” ή αναλογικοί ήχοι σε μία ψηφιακή καταιγιστική εποχή.

Νίκος Τσινίκας, 2022-24

Τα έξι θορυβότονα είναι:

‘Hχoι καταιγίδας: Η μηχανή που παράγει ηχητικά εφέ όπως ο άνεμος, οι αιολικές άρπες, η βροντή, η ψιχάλα, η βροχή, έχει το πλεονέκτημα να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ένα άτομο ή περισσότερους ταυτόχρονα. Αυτή η δυνατότητα μετατρέπει μία απλή μηχανή ήχων σε εργαλείο δημιουργίας. Στα χέρια των παιδιών γίνεται ένα δημιουργικό παιχνίδι και σε παραστάσεις θεάτρου συμπληρώνει την υποκριτική, την κίνηση, τον χορό και τους διαλόγους με ήχους.

‘Ηχοι πλανόδιων μουσικών: Το πρώτο σκίτσο της ηχητικής μηχανής “κριτς”, είχε ως πηγή έμπνευσης και είναι αφιερωμένο στους μουσικούς του δρόμου (buskers) του Λονδίνου στα τέλη του 19ου αιώνα, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν ό,τι έβρισκαν πεταμένο και με πρωτότυπες ιδέες το μετέτρεπαν σε ‘μουσικό’ όργανο. Η λέξη κριτς παραπέμπει στον ρυθμικό ήχο που ακουγόταν όταν μια βούρτσα έτριβε μία πλύστρα.

#mechanoise#: Το ηχητικό γλυπτό διαθέτει μηχανισμούς παραγωγής ήχων και ηχογόνα αντικείμενα με διακριτή συχνότητα (θορυβότονα). Μανιβέλα περιστρέφει άξονα με καρφάκια σε ένα δίσκο σαν ροκάνα και ο οριζόντιος άξονας χτυπάει τις δύο χορδές. Μοχλός μεταφέρει σιδερένιο τάστο στις δύο χορδές για δημιουργία γκλισάντι, αλλαγή τόνου. Μανιβέλα περιστρέφει οδοντωτό τροχό σε δύο χορδές με ήχο ‘γρατσούνισμα’. Μανιβέλα με εκκεντροφόρο άξονα χτυπάει δισκάκι και τζίλια. Θορυβότονα αντικείμενα είναι επτά ξύλινα ‘πλήκτρα’ και τρία μεταλλικά. Τα πέντε ελατήρια παράγουν διαφορετικούς θορύβους. Μία αλυσίδα με μπίλλιες αντί για τρίχες χρησιμοποιείται ως δοξάρι πάνω σε σύρματα ή ξύλα για ήχους ‘πριονιού’.

Α-ρυθμο-μηχανή: Σε ένα άξονα που περιστρέφεται τοποθετούνται σφυράκια σε ανάλογες γωνίες και μοιάζει με το ελικοειδές σχήμα του dna. Οι δύο άξονες με μανιβέλες έχουν γίνει έτσι ώστε ο ένας να αντιστοιχεί στο ρυθμό του let’s go που έχει 11 χτυπήματα και ο άλλος να αντιστοιχεί σε ρυθμό παρέλασης με 8 χτυπήματα. 

Τα έντεκα αντικείμενα του let’s go είναι ‘κουρδισμένα’ και έχουν σχέση 5ης δηλαδή (C, G). αλλά όταν γυρνά προς τα αριστερά έχουν σχέση 4ης. Τα οκτώ αντικείμενα του ρυθμού παρέλασης έχουν τις νότες της κλίμακας E φρυγικής. 

‘Επίπεδη’ ρομβία. ‘Ενα ‘τόξο’ με χερούλι περιστροφής, πένες για να χτυπά θορυβότονα και συρματόβουρτσα πάνω σε τρίφτες περιστρέφεται και δημιουργεί ήχους που είναι τοποθετημένοι περιμετρικά. Οι τέσσερεις ομόκεντροι κύκλοι έχουν χορδές, μεταλλάκια L, μεταλλάκια Λ και τρίφτες. Η εικόνα παραπέμπει σε ‘πυρηνική’ πόλη ήχων ή στη στάση σώματος ενός διευθυντή ορχήστρας που διευθύνει.

Ηχο-περιβόλι: Το σχήμα της βάσης παραπέμπει σε ένα κύτταρο μιας αμοιβάδας που κοντεύει να διχοτομηθεί. ‘Εχει τον πυρήνα του που μοιάζει με λίμνη, ένα ρυάκι με μία γέφυρα και διάφορα αντικείμενα που στο σενάριο του ηχο-περιβολιού μοιάζουν με δενδρύλλια και θάμνους. ‘Όλα τα αντικείμενα στο ηχο-περιβόλι ηχούν με διαφορετικούς τρόπους χρησιμοποιώντας απλούς μηχανισμούς κίνησης όπως οι μοχλοί, οι μανιβέλες, τα ελατήρια και η κίνηση που προκαλείται με τα χέρια πάνω τους, κάτι σαν μουσικά όργανα. Οι ήχοι παράγονται από ηχογόνα στοιχεία της φύσης όπως κελύφη και κουκούτσια ξηρών καρπών, πέτρες, μέταλλα, σύρματα και ξύλα. Μία πλαστική βέργα με μπίλιες χρησιμοποιείται ως δοξάρι που τρίβεται πάνω σε όλα τα διαφορετικά υλικά και ακούγεται ως flanger.